Adıyaman Tütünü yetiştirmekDünya Sağlık Örgütü, sigara içindeki katkı maddelerinin yasaklanmasını tartışıyor.

Bu noktada Türk tipi tütünün önemi artacak gibi görünüyor. Tütün üretimi dip yapınca üretici kıymete bindi. Fiyatlar beş yılda 7’den 12.5 TL’ye çıktı. Fiyatlardaki artış birçok üreticinin aklını çeldi. Akhisar ve Gelenbe’de buğday ve nohut tarlaları tütüne dönüyor.

TÜTÜNÜN “altın” değerinde olduğu dönemler mazide kaldı.
Bir zamanlar tütün fiyatını başbakanlar mitinglerle açıklardı. 1995 yılından itibaren fiyatları açıklamak bakanlara kaldı. Şimdi ise fiyatlar tüccar ile üretici arasında belirleniyor. Devlet, Tekel İşletmeleri’ni sattıktan sonra tütün piyasasından tamamen çekildi. Piyasa tütün tüccarlarının eline kaldı. Şimdi devlet sadece düzenleyici konumunda. Üretici ise eskisi gibi kazanamadığı için yavaş yavaş başka ürünlere yöneliyor ya da çiftçiliği tamamen bırakıp şehre göç ediyor. Köylerde tütün üretimiyle sadece orta yaş üstü çiftçiler ilgileniyor. Genç nüfus şehirde iş bulup, köyleri terk ediyor.

Üzümde bağbozumu olur da tütünde olmaz mı? Tütün sezonunun da sonuna gelindi. Haziran ayından bu yana devam eden yaprak toplama işi tamamlandı. Üretici yazın kavurucu sıcağında “acı tütün” yapraklarını tek tek topladı ve kuruttu.

Bugünlerde üreticiler kalitesine göre “balyalama” olarak tabir edilen paketleme işlemlerini yapıyor. Sigara üreticilerinin tedarikçisi tüccarlar köylere indi. Hem yeni mahsulleri alıyor hem de gelecek sezon için sözleşme yapıyorlar.

Tütün en zor tarım işlerinden biridir.

Herkes sigara içer ama tütün üretiminin ne kadar meşakkatli bir iş olduğunu bilmez. Köylü kızlarının kınalı elleri “akma” diye tabir edilen katran görünümlü nikotinle kaplanır. Şubat ayında başlayan üretim süreci eylül sonunda biter. Özellikle yaz ayları en zor dönemdir. Eylülde yaprak toplama işlemleri tamamlanır ve ekim kasım aylarında paketlenerek tüccarlara satılır.

Tütün üreticisi azalınca tütün ticareti yapan şirketler de değişik promosyonlar yapmaya başladı. Eskiden tütün satıldıktan altı ay sonra parasını alan üretici artık ürünün neredeyse yüzde 40′lık değerini avans olarak alıyor. Son beş yıldır fiyatlardaki artış da küçümsenmeyecek boyutlarda. 2007 yılında 7 TL olan kuru tütünün kilosu bugün 12.5 TL. Düşük enflasyon ortamında beş yılda yüzde 80’lik bir fiyat artışı yaşanınca tütün üretimini bırakan bazı çiftçiler tekrar bu işe dönmeye başladı. Manisa Akhisar ve Balıkesir’in Gelenbe beldesi gibi eski tütün üretim merkezlerinde ekimler artmış durumda.

Tütünde Fiyatlar Kaliteye Göre Veriliyor

Birkaç yıldır üretimin az, talebin çok olması nedeniyle üretilen bütün tütünler baş fiyattan alındı. Ancak bu yıl tüccar biraz daha titiz davranacak gibi görünüyor. Eskiden olduğu gibi randıman sınıflandırması yapılacak.

Ege Tütün ve Tütün Mamulleri ihracatçıları Birliği Başkan Yardımcısı ve TİM Sektör Konsey Üyesi Noyan Gürel, ihracatçının tütün üretimini artırmak için arayış içinde olduğunu söylüyor. Üreticiye ürünlerinin yüzde 40’ı değerinde peşin avanslar verildiğini söyleyen Gürel, “Eskisi gibi fazla üretim yok. Üretim sözleşmeye bağlı yapılıyor. Dolayısıyla rekolte az olduğunda fiyatlar yükseliyor. Son beş yıldır da arz talep dengesine bağlı olarak fiyatlar yükseldi. Akhisar gibi eski tütün merkezlerinde meyveciliğe dönmeyen, buğday ve nohut gibi tarımsal ürünler eken bazı üreticiler yeniden tütüne döndü” diyor. Tütün üretiminin meşakkatli olması nedeniyle üreticilerin giderek azaldığını dikkat çeken Gürel, tütün sezonuyla ilgili şu değerlendirmeyi yapıyor:

“2013 hasat dönemi bitmesine rağmen henüz detaylı tespit çalışmaları yapılmadı. Sorunsuz bir sezonu geride bıraktık. İki sene evvel düşük üretimin neticesinde yeşil tütünün kilogram fiyatını 7 TL’den 12 TL’ye çıkardık ve 2012 mahsulünü tespit yapmaksızın bu fiyattan aldık. Bunun neticesinde tütüne olan ilgi bütün bölgelerde artış gösterdi. Tabii bu uygulama üreticiler arasında haksızlıklara sebep olmuştu ve çok yanlış bir uygulama idi. Kaliteli üretim yapan üretici adeta cezalandırıldı. Bu sene bu yanlışı düzeltip hakkaniyetli tespit çalışması yapacağız. Kaliteye göre alım yapacağız. Yeni sezona dönük yapılacak sözleşmelerin de 12.5-13.00 TL arasında olmasını bekliyoruz. İhracatçı firmalar arzdaki dengesizliği giderebilmek için Adıyaman bölgesinde Ege tütünü ürettirmeye başladı. 4 bine yakın çiftçi 3 bin 900 ton Ege tütünü üretiyor.”

Türk tipi tütünün sigaraya verdiği tat ve aroması “doğal” kabul ediliyor.

Sigara markaları ürünlerinde en az yüzde 15-20 oranında Türk tipi tütün kullanıyor. Dünya Sağlık Örgütü sigaradaki katkı maddelerini yasaklar ise Türk tipi tütün kullanım oram daha da artacak. Bu da Türkiye’deki üreticiye yarayacak. No-yan Gürel, bu noktada ihracatçı birlikleri olarak şimdiden kulis çalışmaları yaptıklarını söylüyor. Tütün ihracatıyla da ilgili bilgi veren Gürel, “Yılın ilk dokuz ayında 715 milyon dolar ihracat yaptık. Yılın geneli için 950 milyon dolar bekliyoruz. 2023 hedefimiz ise 1.1 milyar dolar. Ciddi bir artış beklemiyoruz” diyor.

Tütün Eksperleri Derneği Başkam Yaşar Turan Gülümser ise, yüzde 100 yerli tütün kullanımının Tekel döneminde kaldığını söylüyor.

Gülümser, “ Samsun, Maltepe, Yenice gibi sigara markalarında yüzde 100 yerli tütün kullanılırdı. Bugün sigara firmaları ancak yüzde. 15-20 Türk tipi tütün kullanıyor” diyor. Üretici sayısının giderek azaldığını belirten Gülümser, “Bir çare düşünülmeli” diyor.

Şemsi BAYRAKTAR / Türkiye Ziraat Odaları Birliği Başkanı

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

Joomla SEF URLs by Artio