Tütün yapıtlarının içimlerini iyiye doğru (ya da belli içici kitle­lerinin zevklerine doğru) değiştirmek amacı ile ilk madde tütün bir­takım

işlemlere tabi tutulduğu gibi, buna bir takım maddeler kat­mak, ya da ürünlere filtre ekleme, yeni tip sigara kâğıtları kullanma gibi işlemler yapılır. Bütün bu işlemleri şöylece sınıflandırabiliriz:

a)    İlk madde tütünün işlemleri

b)    Katkı maddeleri ile işlemler

c)     Filtre eklenmesi

d)    Kırıntı ve tozların pestil halinde katılması

a – İlk Madde Tütünün İşlemleri:

—Buharla İşlem

Acı bir içim gösteren bazı tütünler, yaklaşık olarak 1,5 atmosfer basıncındaki su buharı ile muamele edilir. Bunun süresi 10 dakika ile bir saat arasında, hatta bazen daha uzun olur.Bu suretle uçucu bazların büyük bir kısmı dokudan ayrılır, açılan dokuya oksijen nüfuz ederek bir dereceye kadar oksidasyona (yanma) yol açılmış olur. Aynı zamanda, tütünde önceden var olabilecek kötü koku ve küf kokusu da kaybolur.

—Yıkama

Kentucky’lar gibi çok diri ve ağır tütünler, buharla acılıklarını kaybetmedikleri için, bu tütünler ağırlıklarının 3–4 katı soğuk suya, ya da tercihli olarak 80 °C kadar sıcak suya daldırılırlar. 3–5 saat sonunda banyodan çıkarılarak sıkıştırılır ve kurutulurlar. Bu işlemlerle %34–37 kadar madde kaybı olur. Bu suretle muamele görmüş olan tü­tünün yanma kabiliyeti düzelir, kül açık renge döner. Nikotin oranı da oldukça küçülür.

—  Diferansiyel basınç işlemi

Aşağı kaliteli tütünlerin ağırca tavlandıktan sonra, önce vakuma tabi tutulmaları, bundan sonra da 15 dakika - 3 saat süre ile 100 – 150 °C a kadar ısıtılmaları renk, tat ve başka nitelikleri düzeltiyor. En iyi sonuçlar % 25 – 60 rutubetle alınıyor. Tav suyuna önceden Amonyak (NH3) ve başka alkaliler ya da H202 gibi oksidanlar katılması rengi koyulaştırıyor. Bu suya asetik ve başka asitlerin, ya da HCHO ve başka indir­genler katılması ise rengi açıyor.

—  Klorofil işlemi

Tütüne, sigara kâğıdına ve puro dış sargılıklarına % 0,1 – 3,0 ka­dar çözünürleştirilmiş klorofil katılması içimi düzeltiyor, yakarlığı gideriyor ve kötü kokulu maddelerin dumana geçmesini önlüyor.

b- Katkı Maddeleri ile İşlemler:

Tütünlerin içim çeşnilerini (tadı) ve aromalarını düzeltmek için genel­likle ilk madde tütüne çeşitli maddeler katılır. Bazı özel hallerde, fer­mantasyondan önce bazı maddeler katıldığı olabiliyor. Örneğin, ferman­tasyon konusunda sözünü ettiğimiz b e t u n (tütün parça ve kırıntılarının suda bekletilmesi ile elde edilen tütün suyu) katılması, ya da bazen Havana tütünlerinde yine fermantasyondan önce şarap, rom gibi içki­lerin ilâvesi gibi.

İlk madde tütüne katılan belli başlı bitkisel maddeler, meyan balı, tonka baklası (tonka bean), vanilya, kakao, anason, tolu bomu, Peru bomu, bergamot uçucu yağları, tarçın, karanfil, kişniş, cansiyan ve kedi otu kökleri, gül ağacı, şeftali, erik ve incir özleri gibi aroma sağlayan maddelerdir.

Amerikan tipi sigaraların hazırlanmasında, tütünler önce bir c a s i n g banyosu ile sonra da bir f 1 a v o u r i n g  (= çeşni verici) banyo ile muamele edilir. Böyle bir işleme örnek olmak üzere aşa­ğıdaki reçeteyi inceleyiniz:

Damarları çıkartılmış Virginia tütünleri, içinde higroskopisiteyi (su tutma) sağlamak üzere gliserin, dietilen glikol ya da sorbitol gibi nem çekici, maddelerden birini, biraz invert (eriyik) şeker ve biraz da deterjan ihtiva eden c a s i n g banyosu ile püskürtme suretiyle muamele edilir. Bu suretle yapılan işlemle tütünün rutubet seviyesi % 20 ye kadar yükseltilmiş olur. Eğer harmana, yanmayı arttırmak için Maryland tütünü ilâve edilecekse, bu işlem c a s i n g' ten önce karıştırılır. Burley tütünlerinin casing'i, ya daldırma, sıkma ve sonra da 8 dakika süre ile 160 °C da ısıtma (= Toasting-kızartma), ya da basınç altında püskürtme ve bunu takiben sıcak hava ile kurut­ma suretiyle yapılır. Burley tütünleri için hazırlanan c a s i n g banyosu daha çok şeker ile bazı uçucu olmayan aroma maddeleri ihtiva eder. Bu aroma maddeleri, tonka baklası özü, bomlar, kakao, meyan kökü, akça ağaç şurubu ve meyve özleri gibi maddelerdir.

Toasting (kızartma) ya da sıcak hava ile kurutmada burley tütünleri, su ve amon­yak buharları kaybeder. Harmanı teşkil eden virginia, maryland, burley ve şark tütünleri karıştırıldıktan sonra yine hafif bir casing püs­kürtülür, bundan sonra tavın eşit dağılması için harman 24 saat dinlen­meye bırakılır. Bu harman c/c20 tavla kıyılır, kurutulur ve soğutulur. Bu duruma gelmiş kıyılmış tütüne, çok mükemmel kaliteli değilse, uygun birflavouring (lezzetlendirici, tatlandırıcı) verilir. Bu işlem de basınç altında püs­kürtme ile yapılır. Flavouring sıvısı alkolle karıştırılır. Yani yukarıda sayılan bitkisel aromatik materyalin alkollü özüdür. Bu flavouring işlemlerinden sonra, hazırlanan harman kapalı bir yerde 24 saat bırakılır, ondan sonra sigara yapımına gönderilir.

Casing banyosunda kullanılan çeşitli şekerler ve şekerli maddeler şunlardır: Kaba ya da saf şeker, glukos, akça ağaç şurubu, invert (eriyik) şeker, bal ve pekmez. Şekerlerin yanmasından üreyen buharlar, tütün dumanını asitleştirirler, dumandaki tahriş eden organik bazları (niko­tin, piridin v. b.) nötrleştirerek içimin tırmalayıcılığını giderirler. Bu bakımdan en elverişli şekerin früktoz olduğu ileri sürülebilir.

Tanenler de dumanın içimini düzelten maddelerdir. Tütün üzerine, bir tanen (birçok bitkisel maddede bulunan, deri tabaklamada, hekimlikte kullanılan, tadı buruk bir madde) çözeltisinin püskürtülmesiyle daha yumuşak bir içim elde edilir.

Tütüne organik asitlerin katılması acılığı gideren bir işlemdir. Bu bakımdan tavsiye edilen asitler, sitrik, laktik, tartarik ve asetik asit­lerdir.

Alkalik grup tütünlere gliserin-alfa-fosforik asit verilmesi, bunla­rın içimini yumuşatır, yanmalarını arttırır.

Soslu mamullerin içimine özel bir aroma vermek için yukarıda sayılan bitkisel materyalden başka bir takım sentetik esanslar da kullanılır. Bunlar çeşitli meyve ve çiçek kokularına, ya da bazı içkilerin kokularına tekabül eden materyaldir. Örneğin badem, melekotu, ana­son, elma, kayısı, muz, kakao, keçiboynuzu, sederağacı, kahve, kişniş, bal, lavanta, akçeağaç, portakal, armut, üzüm, rom, viski, kumarin (Tonka baklası kokusunun birinci kalıbı), vanilin, virginia tütünü, şarap v. b. gibi çeşitli parfümler bunlar arasında yer alırlar.

Katkılı sigaraların özel bir tipini mentollü sigaralar teşkil eder. İçime serinlik ve nane aroması vermek için flavouring olarak baş kokuyu mentol ya da mentol türevleri teşkil eden banyolar kullanılır. Bunlardan en çok kullanılan mentol borattır.

c)Filtre Eklenmesi:

Sigaralara filtre eklenmesi, daha ziyade tütün kul­lanma - sağlık ilişkileri bakımından ortaya çıkmış ve yayılmış olmakla beraber, filtrelerin dumanı teşkil eden bazı maddeleri kısmen tutuk­laması, içim üzerinde oldukça belirli etkiler göstermektedir. Filtreler, dumanın filtre liflerinin köşelerine ve girintilerine çarpma prensibine göre çalışır. Çeşitli tip ve boydaki filtre uçlarının zifir için etkinlikleri %15–50 arasında değişebilir. Daha fazla tutmaları sağlanabilirse de içicileri tatmin etmeyebilmektedir.

d)Pestil Tütün İlavesi:

Tütün kırıntı ve tozlarının iyice öğütüldükten sonra su ve uygun bir "bağlayıcı,, madde ilâvesiyle hamur haline ve sonra ince tabaka haline getirilir. Tamamen fabrikasyon ürünüdür. İlk olarak 1948 yılında patentti alınmıştır. Bu suretle hazırlanmış ince tabakaları ifade etmek üzere "F o 1 i o,,, "F i l m,, terimleri kullanıldığı gibi buna, Fransızlar "Tabac reconsntitue” , Amerikalılar "Homogenized Tobacco,, diyorlar. Bunun yapımı ve içeriğini göz önünde tutarak, Ülkemiz tütün sanayisinde"Pestil t ü t ü n„ terimi kullanılmaktadır.

Pestil tütünün yapılması iki amaç güdülerek ortaya çıkmıştır.

1 Tütün mamullerinin esasını teşkil eden harmanlar, ne kadar iyice karıştırılmış olursa olsun, bunlardan elde edilen kıyılmış tütün hiç bir zaman ideal bir homojenlikte olamaz. Oysa ince toz haline kadar öğütülmüş olan karışım, iyi bir karıştırma sayesinde hemen hemen tam homojenlikte bir materyal teşkil eder. Bu suretle, bir çeşit yapıtın tek tek her biri eşit bir bileşime sahip olur.

2Pestil tütün yapımında ilk maddeyi teşkil eden tütün kırıntı ve tozları değerlendirilerek ekonomik bir fayda sağlanıyor. Pestil tütünden; kıyılarak sigaralar için dolguluk, sigara kâğıdı yerine "Z a r f„ olarak, puro dolguluğu ve üst sargılık olarak fayda­lanılmaktadır. Pestil tütün yapımı ile sağlanan avantajlardan biri de, ilk madde olarak düşük kaliteli tütünler kullanarak bunlara içim kalitesini dü­zeltici maddeler katılabilmesi ve bunların tam homojen olarak dağıl­masının mümkün olmasıdır.**Tütün Kimya ve Teknolojisi, Samim AKSU

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

Joomla SEF URLs by Artio