tutun-tuketimiTürkiye’de tütün son yıllarda üretim miktarı ve üretici sayısındaki azalışa rağmen, ekonomi için oluşturduğu katma değer ve istihdam olanaklarıyla günümüzde önemli bir tarımsal ürün olma özelliğini sürdürmektedir.

Türkiye’de tütün son yıllarda üretim miktarı ve üretici sayısındaki azalışa rağmen, ekonomi için oluşturduğu katma değer ve istihdam olanaklarıyla günümüzde önemli bir tarımsal ürün olma özelliğini sürdürmektedir. Türkiye’de tütün üretimi, geleneksel yöntemlere göre yapılan, çok emek gerektiren bir tarım şekli olduğu gibi, senenin büyük bir kısmında da devamlı çalışmayı ve ayrıca makine gücünden ziyade insan gücünü kullanmayı gerektiren bir tarım şeklidir. Tütün tarımı ile uğraşan çiftçi, fi delerin yetiştirilmesi, sökülmesi, tarlaya dikilmesi, tütünün çapalanması,kırılması, dizilmesi, kurutulması, muhafazası ve denklenmesi gibi ağır işleri aile fertleri ile beraber yapmaktadır.Türkiye’de tütün üretim miktarı pek çok değişkene bağlı olarak yıllar itibariyle büyük farklılıklar göstermiştir. Ülkemizin yakın zamanlı tütün üretim politikaları 3 dönemde ele alınabilir: 1986-1993, yüksek alım fi yatları ve tütün üretiminde artış dönemi; 1993-2002, kota uygulamalarıyla üretimin dengeye oturtulmaya çalışıldığı dönem; ve 2002 yılı sonrası, Tekel’in dereceli olarak tütün alımından  çekildiği ve tütün üretim sürecinin tamamen piyasanın güncel ihtiyaçları tarafından belirlendiği ve rasyonel üretimin hedefl endiği dönemdir. Ülkemizde uygulanan yüksek fi yat politikaları sebebiyle 1987 yılından itibaren üretim miktarımız hızla artış göstermiş, tütün üretimi optimal alanların dışına çıkarak taban araziye yerleşmiştir.

tutun-tuketimi

Biriken stokların maliyeti yükseltmesi ve taban arazideki tütünün kalitesiz ve veriminin yüksek olması sebebiyle kaynak israfı giderek büyük boyutlara ulaşmıştır. 1177 Sayılı Tütün ve Tütün Tekeli Kanunu ile oluşturulan Tütün Kurulu Kararı ile ülke tütün ihtiyacı göz önüne alınarak her yıl için ayrı ayrı tütün kotası belirlenmekte idi. 1995 yılı için belirlenen ülke tütün üretim kotası 220 bin ton iken 1996 yılında belirlenen tütün kotası 235 bin ton olmuştur. 1995 yılında gerçekleşen şark tipi tütün üretimi 200 bin ton dolaylarında olurken 1996 yılında aynı tütünün tahmin edilen üretim miktarı 224 bin ton olmuştur.

Kota sistemi ulusal tütün üretimini disipline etmekle birlikte, 1997 yılında bazı bölgetütünlerinin belirlenen kota seviyelerinin altında kalması sebebiyle 1997 yılı ürününe uygulanmamıştır.Ancak bu defa da Ülke tütün üretimi 300 bin tona yaklaşmış olması sebebiyle 1998 yılında yeniden tütüne kota uygulanmış ve kota miktarı 235 bin ton olarak belirlenmiştir. Üretim ise yabancı tütün de dahil olmak üzere 251 bin ton civarında gerçekleşmiştir. 1999 yılında da uygulanan kota miktarı 210 bin ton olmuştur. Üretim ise yabancı üretimi dahil 251 bin ton olmuştur. 2000 yılında uygulanan kota miktarı 189 bin tondur. Üretim ise 200 bin tondur. 2001 yılında uygulanan kota miktarı 150 bin ton ve üretim de yaklaşık olarak 152 bin ton olmuştur. 2002 yılında da uygulanan kota miktarı 150 bin ton ve üretim de 161 bin ton olarak gerçekleşmiştir (Gümüş,2009).

03.01.2002 tarihinde kabul edilen ve tütün politikalarını yeniden biçimlendiren, 4733 sayılı
kanunun (Tütün Kanunu) 6. maddesi gereği; “sözleşmeli üretim esasına göre üretilen tütünlerin
fi yatları, tütün mamulleri üreticileri ve/veya tüccarlar ile üreticiler ve/veya temsilcileri arasında varılan
mutabakata göre belirlenir” (Resmi Gazete) ibaresiyle devlet tütünde “destekleme alımı” yapmaktan
tedrici olarak çekilmiş ve üretim kotası belirleme ve destekleme alım fi yatı uygulamalarına son
verilmiştir. Böylelikle tütün üretimi ve satım düzenlemeleri büyük ölçüde özel sektöre devredilmiştir.
Bu yasa sonucunda 2002 yılından itibaren Türkiye’de tütün üretim alanı, miktarı ve üretici sayısında
dikkat çekici bir azalış olmuştur. Öyle ki, Türkiye genelinde 1980’li yıllarda 550 000 adet ekici
mevcut iken 2006 yılında 220 000 civarında tespit edilmiştir (Gümüş,2009). Uygulanan kotalar ve
düşük fi yat politikası ile birçok ekici tütün üretiminden vazgeçmiştir.

Tablo 5:Yıllar İtibariyle Türkiye Tütün Üretimi
YILLAR ÜRETİM (Ton)
1989 265.590
1990 296.000
1991 240.880
1992 334.321
1993 338.800
1994 187.733
1995 204.440
1996 230.949
1997 302.008
1998 258.812
1999 251.070
2000 208.002
2001 152.571
2002 161.366
2003 112.158
2004 133.913
2005 135.247
2006 98.137
2007 74.585
2008 93.403
2009 77.000
Kaynak:Tekel (1989-2002), TÜİK (2008) ve TAPDK İstatistikle

Tablonun incelenmesinde de görüleceği üzere, 1994 yılında tütün kotasının gündeme
getirilmesiyle üretim miktarı %45 oranında azalmıştır. 1997 yılında kota uygulanmadığı için üretim
%28 artmıştır. 1998 yılında tekrar kota uygulanmıştır ve üretim %16 azalmıştır. 1999 yılında ürüne
yine kota uygulandığı için üretim %4 oranında azalmıştır. 2000 yılında ise uygulanan kota miktarı ile
üretim %17 oranında azalmıştır. 2001 yılında da uygulanan kota miktarı ile üretim %27 oranında
azalmıştır.
Ülkemizde yabancı tütün üretiminin artırılmasına ilişkin çalışmalar halen devam etmektedir.
Virginia ve Burley tipi tütünlerin üretimleri şark tipi tütün üretimine göre oldukça büyük farklılıklar
göstermektedir. Amerikan tipi tütünler entansif (yüksek randımanlı) ziraatı gerektirmekte, sulama ve
gübreleme ürünün yetiştiriciliğinde büyük önem arz etmekte, yetiştiriciliği taban arazide yapılmaktadır.
Kurutulmaları oldukça masrafl ı olup, özel kurutma fırın ve hangarları ile gerçekleştirilmektedir. Şark
tipi tütünler ise kıraç meyilli arazide sulama ve gübreleme olmaksızın kaliteli ürün vermektedirler.
Kurutulmaları ise açık havada yapılmaktadır.

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

Joomla SEF URLs by Artio